Ders Kitabından Not Nasıl Alınır: Takılmadan Çalışma Yolu
Summary
Ders kitabından not almak için bölümü önce tarayın, başlıkları soruya çevirin, bir kısmı okuyup kitabı kapatın ve cevabı kendi cümlelerinizle yazın. Cornell düzeniyle sayfa kendi kendini test eden bir araca dönüşür. Ardından bir gün, iki gün ve bir hafta sonra tekrar edin. Okuma, yazma ve hatırlama sürelerini bölüm bölüm ölçün. Darboğaz çoğu zaman okuma değil, kopyalamadır.
Ders kitabından not nasıl alınır sorusunun kısa cevabı şu: bölümü okuyun, kitabı kapatın, bir soruya kendi cümlelerinizle cevap yazın ve sonra devam edin. 30 sayfalık bir bölümü üç saatlik bir işkenceye çevirmeden çalışmanın yolu budur. Bu süreci bir üretim hattı gibi düşünün. Çoğu öğrenci için darboğaz okuma hızı değildir. Darboğaz, "okudum" ile "bakmadan anlatabiliyorum" arasındaki andır.
Pazar gecesi, saat 21.00. Bir öğrencinin pazartesi sınavı için 40 sayfalık bir bölümü var. İki saat sonra sayfaların çoğu sarıya boyanmış, ama aklında neredeyse hiçbir şey kalmamış. Sayfalar gözünden hızlıca geçmiş, fakat hiçbir şey depolanmamış. Bu, verimin yanlış istasyonda ölçülmesinin klasik bir örneği.
Neden vurgulamak verimli hissettirir ama işe yaramaz?
Verim (birim zamanda tamamlanan iş miktarı) yalnızca bitmiş işleri sayar. Vurgulanmış bir sayfa bitmiş iş değildir, çünkü üzerindeki hiçbir şey test edilmemiştir. Bu sayfalar, yarım kalmış işlerin yığıldığı bir ara stok (WIP, iki adım arasında bekleyen iş) oluşturur ve tam da sürecin gizli sınırının olduğu yerde birikir.
Araştırmalar bunu destekliyor. Yaygın olarak atıf yapılan bir çalışma gözden geçirmesi on çalışma tekniğini değerlendirmiş; pratik testini ve aralıklı tekrarı yüksek fayda, vurgulamayı ve tekrar okumayı ise düşük fayda olarak sınıflandırmıştır. Öğrenciler ise en çok vurgulama ve tekrar okumayı kullandıklarını söylüyor.
Bu yüzden ilk eleme nettir. Vurgulayıcıyı ana aracınız yapmayın. İsterseniz yalnızca sorunun cevabının nerede olduğunu işaretlemek için kullanın, asla not yerine geçmesin.
Bir bölümü okurken darboğaz nerededir?
Okumada darboğaz (tüm hattın çıktısını sınırlayan istasyon) nadiren gözdür. Bir sonraki bölümünüzde basit bir kronometre testi yapın ve her bölüm için üç süre kaydedin: okuma süresi, yazma süresi ve hatırlama süresi. Hatırlama süresi, sayfa kapalıyken ana fikri söyleyebilmek için geçen zamandır.
Yoğun bir iktisat ya da biyoloji bölümü için tipik bir örüntü şöyle olabilir:
Bir bölümü okumak: 6 dakika, hızlı ve rahat.
Sayfadan not kopyalamak: 9 dakika, yavaş ve büyük ölçüde mekanik.
Kitap kapalıyken fikri hatırlamak: başarısız olur, bu yüzden tekrar okunur ve 6 dakika daha gider.
Sınırlayan istasyon kopyalamadır. En çok zamanı o tüketir ve en az öğrenmeyi üretir, çünkü sayfadaki cümleleri aktarmak anlamı işlemeye zorlamaz. Çözüm daha hızlı okumak değil, o istasyona saldırmaktır.
Bu zamanlama kaydı, bir darboğaz hesaplayıcısındaki yapay zekâ analiz rozetinin de ihtiyaç duyduğu veridir: istasyonlar, birim başına dakika ve hattı hangi istasyonun sınırladığına dair bir karar. Okuma, yazma ve hatırlama dakikalarını bölüm bölüm girin. Yapay zekâ sonucu okur ve kapasitenin nerede sızdığını söyler. Bunun için fabrikada çalışmanız gerekmez, mantık aynıdır.
Yazmadan önce bölüm nasıl hazırlanır?
Beş dakikanızı tarama için ayırın. Başlıkları, kalın terimleri, bölüm özetini ve varsa sondaki soruları okuyun. Sonra her başlığı bir soruya çevirin: "Başlık neden 'marjinal maliyet artar' diyor?" sorusu "Çıktı arttıkça marjinal maliyet neden yükselir?" olur.
Bu, SQ3R yönteminin (Tarama, Soru, Oku, Tekrarla, Gözden Geçir) ilk iki adımıdır. Yöntemi harfiyen uygulamanız gerekmez. Asıl yararı, her bölüme bir soruyla gelmeniz ve böylece notlarınızın kopya değil cevap olmasıdır.
Soruları kitabın kenarına değil, defterinizin sayfasının sol sütununa yazın. Bu sorular bir sonraki bölümde ipucu sütunu olur. Bir başlık kolayca soruya dönüşmüyorsa bu bir sinyaldir. Ya bölüm bir tanım listesidir ve bunu kartlarla çalışırsınız, ya da bölümün yapısını henüz kavramadınız ve yeniden taramanız gerekir.
Ders kitabı için hangi not düzeni en iyi sonucu verir?
Ders kitabı okuması için pratikte en kullanışlı düzen, Cornell not alma sistemi diye bilinen yapıdır. Sayfayı sol tarafta dar bir ipucu sütununa, sağda geniş bir not sütununa ve altta bir özet şeridine bölersiniz. İpucu sütunu sorularınızı, not sütunu kısa cevaplarınızı tutar. Özet şeridine sayfayı bitirdikten sonra bir ya da iki cümle yazarsınız.
Bu düzenin gücü, sayfanın kendisinin bir sınava dönüşmesidir. Sağ sütunu kapatın, bir ipucunu okuyun ve cevabı sesli söyleyin. Bu tek alışkanlık, emeğinizi düşük faydalı istasyondan (tekrar okuma) yüksek faydalı istasyona (hatırlama, yani cevabı bellekten çekip çıkarma) taşır.
Kavram ağırlıklı, yoğun derslerde (fizyoloji, hukuk, istatistik gibi) bu düzen değer katar. Formül ağırlıklı derslerde ise içeriğin büyük kısmı çözümlü sorulardan oluşur ve bu düzen gereksiz kalabilir. Orada soru tiplerini kopyalayın, her tip için atacağınız ilk adımı yazın, sonra kitaba bakmadan yeni örnekler çözün.
İyi bir not neyi içerir ve el yazısı mı yazmalı?
İyi bir not kısa olur, kendi cümlelerinizle yazılır ve bir soruya bağlıdır. Kaynak metnin her 300 ila 400 kelimesi için yaklaşık bir not hedefleyin. Notlarınız orijinal bölümün dörtte birinden uzunsa aslında kopyalıyorsunuz demektir ve kopyalama istasyonu yeniden kontrolü ele almıştır.
Yazdığınız her satırda bu üç filtreyi kullanın:
Bakmadan söyleyebiliyor muyum? Söyleyemiyorsam henüz not değildir.
İpucuna cevap veriyor mu? Vermiyorsa taşıyın ya da silin.
Yanında bir sayı ya da örnek var mı? Yoğun metinler somut örneklerle akılda kalır.
Formüller ayrı bir ilgi ister. Formülü yazın, her değişkeni tanımlayın ve bir çözümlü örnek ekleyin. Little yasası WIP = Verim × Çevrim Süresi der. "WIP = 12 kayıt, verim günde 3 kayıt, o halde çevrim süresi 4 gün" gibi bir not, formülün tek başına verdiğinden çok daha kullanışlıdır.
Elle mi, klavyede mi? Bu, notun ne için olduğuna bağlıdır. Klavyede yazmak daha hızlıdır ve bu yüzden kopyalamaya daha yatkın olursunuz. El yazısı daha yavaştır ve sıkıştırmaya zorlar. Kavramsal bölümlerde sıkıştırın. Sonradan arayacağınız referans malzemede ise yazmak, aramanın avantajı nedeniyle kazanır.
Pratik bir ayrım: ilk geçiş notlarını Cornell düzeninde el yazısıyla alın, sonra yalnızca gözden geçirmeyi planladığınız ipucu ve cevap çiftlerini yazılı olarak saklayın. Ekranda okuyorsanız, vurguları dışa aktarabilen bir okuma uygulaması pasajları elle kopyalama ihtiyacını ortadan kaldırabilir. Readwise Reader gibi araçlar bu iş için uygundur. Yine de aracın yeni darboğaz olmasına izin vermeyin. 200 vurguyu dışa aktarmak hâlâ öğrenme değil, ara stoktur.
Tekrarı okumadan nasıl yaparsınız?
Gözden geçirme, hattın meyvesini verdiği yerdir ve öğrencilerin en çok atladığı adımdır. Bunun için aralıklı hatırlama kullanın, yani bir soruyu giderek uzayan aralıklarla yeniden sorun, tek bir gece öncesi çalışma yerine:
Aynı gün: not sütununu kapatın ve her ipucuna bir kez cevap verin. Bölüm başına yaklaşık 10 dakika sürer.
İki gün sonra: yalnızca kaçırdığınız ipuçlarını yanıtlayın.
Bir hafta sonra: kaçırdıklarınızı yeniden yanıtlayın, sonra bölümün üç satırlık özetini bellekten yazın.
İki kez kaçırdığınız her şeyi bir karta yazın. Üst üste üç kez doğru bildiğiniz şey yığından çıkar. Bir kuyruğu yönetiyorsunuz ve kuyruk küçülmelidir.
Kuyruğun küçülüp küçülmediğini görmek için haftada bir kez basit bir sayım yapın: kaç ipucu açık kaldı, kaç kart yığında bekliyor, kaçı üç doğru turdan sonra çıktı. Açık ipucu sayısı iki hafta boyunca artıyorsa sorun çoğu zaman tekrar aralıklarında değil, bölüm boyutunda yatar. O zaman bir sonraki bölümü yarıya indirin ve aynı düzeni koruyun. Bu küçük ayar, çalışma planınızın en sık göz ardı edilen parçasıdır.
İpucu ve cevap çiftlerinizi tutmak için Evernote gibi genel bir çalışma alanı ya da Notion'daki veritabanı görünümü işinizi görür. Ama aracın önemi, kuraldan çok daha azdır: ipucu olmadan not yok, cevabı kapatmadan tekrar yok.
Hiç not almamak ne zaman doğru olur?
Her sayfa not hak etmez. Girişteki anekdotlar, tekrar eden örnekler ve ana metni yeniden anlatan kenar notları bir kez okunup geçilebilir. Pratik bir test: bölümün sonundaki soru setine hazırlıksız cevap verebiliyorsanız o bölüm nota ihtiyaç duymaz. Cevap veremiyorsanız not gerekir.
Zaten yeniden çözeceğiniz çözümlü problem bölümlerinde de not atlanabilir. Yanlış çözdüğünüz problem numaralarını işaretleyin ve iki gün sonra yeniden çözün. Bir destek kuyruğunda bu, ilk temasta kapanan biletleri belgelemek değil, ekipler arasında gidip gelen biletleri kaydetmek anlamına gelir. Gecikmenin yaşandığı yer orasıdır.
Tersini de dürüstçe kabul edin. Hiç not almayan ve tekrar okuyan bir öğrenci, kalite kontrolü olmayan bir hat işletiyor. Her cümleye not yazan bir öğrenci de deponun büyüklüğünde bir tampon bölge bırakıyor. İkisi de meşgul görünür. İkisi de okuma süresini makul bir hızla hatırlamaya dönüştürmez.
Yarın sabah ne yapmalı ve süre nasıl planlanır?
30 sayfalık, birinci sınıf üniversite düzeyindeki bir bölüm için gerçekçi bir bütçe şöyle görünür:
Tarama ve ipucu soruları: 10 dakika.
Bölüm bölüm okuma ve cevap yazma: 75 ila 90 dakika.
Aynı gün hatırlama turu: 10 dakika.
Aralıklı tekrarlar: her biri 5 ila 8 dakikalık üç tur.
Bu, yaklaşık 2 saatlik ilk geçiş çalışmasıdır. Vurgula ve tekrar oku yaklaşımının sıklıkla yaktığı 3 saat ya da daha fazlasıyla karşılaştırıldığında elinizde test edilebilir notlar kalır. Bunları başlangıç rakamı olarak alın ve kendi sürelerinizi kaydedin. Bir istasyon toplamın yüzde 40'ını aşmaya devam ederse, bir sonraki sınırlayan adım odur.
Yarın sabah için yapılacak iş basit: bir bölüm seçin. Beş dakika tarayın ve ipucu sorularını yazın. Bir bölüm okuyun, kitabı kapatın, bir ipucuna kendi cümlelerinizle cevap verin ve tekrarlayın. Yanınızda bir kronometre bulundurun ve her bölüm için okuma, yazma ve hatırlama dakikalarını kaydedin.
Üç bölümden sonra sayılara bakın. Yazma süresi baskınsa notlarınızı kısaltın. Hatırlama başarısızsa bölüm boyutunu küçültün ve geçiş başına daha az okuyun. Okuma baskınsa, muhtemelen mevcut bilginize göre fazla zor bir bölüm seçmişsiniz ve önce bir ön hazırlık okuması gerekir.
Bu yöntemin en büyük avantajı, neyin işe yaradığını kendi verinizle görebilmenizdir. Bir hafta sonunda bakmadan cevaplayabildiğiniz ipuçlarının oranına bakın. Bu oran düşükse notlarınız hâlâ kopyaya yakındır ve düzeni daha sıkı uygulamanız gerekir. Oran yükseldikçe aynı notlarla daha az zamanda daha çok bölüm çalışabilirsiniz. Bu, kitapların ağırlığından çok sizin hatırlama kapasitenizle ilgilidir.
Hatırlama dakikalarınız okuma dakikalarınızın üstündeyse oradan başlayın: daha küçük bölümler, her bölüm için tek bir soru, ilerlemeden önce cevap.
Sınav haftasına gelince plan daha da önemlidir. Son üç günde yeni bir bölüme başlamak yerine, daha önce yazdığınız ipucu ve cevap çiftlerini tekrar edin. Yeni bir bölüm eklemek, eski notların tekrarını gölgeler ve hatırlama oranını düşürür. Bir de dinlenmeyi bir istasyon gibi düşünün. Uyku yoksa hatırlama istasyonu çalışmaz, ne kadar çok not yazarsanız yazın kuyruk büyür. Bu yüzden her çalışma bloğunun sonunda kısa bir mola ve ertesi gün için üç soruluk bir başlangıç listesi bırakın. Böylece bir sonraki oturum sıfırdan başlamaz.
Sakin olun. Yavaş bir istasyon bir başarısızlık değil, bir sinyaldir. Amaç onu bulmak, emeği oraya yönlendirmek ve bir sonraki bölümde yeniden ölçmektir.